آیا اسکنرهای عنبیه و شبکیه قدم بعدی در افزایش امنیت موبایل ها هستند؟

شایعاتی از وجود اسکنرهای عنبیه و شبکیه در فبلت بعدی سامسونگ Galaxy Note 4 به گوش می رسد. اسکنرهایی که به کاربر اجازه می دهد قفل تلفن خود را تنها با نگاه کردن به گوشی باز کنند. این شاید به نظر چیزی شبیه فیلم های علمی تخیلی باشد، اما با تجربه اسکن اثر انگشت که در آیفون 5S و گلکسی S5 دیدیم، می تواند گزینه ای قابل دستیابی به نظر برسد.

اما تکنولوژی اسکن چشم چگونه مورد استفاده قرار می گیرد و چه زمانی برای اضافه کردن آنها به ابزارهای موبایلی معقول به نظر می رسد؟ در صورت کاربردی بودن این تکنولوژی، تا چند وقت دیگر می توانیم از این گزینه در امنیت ابزارهای موبایلی مان استفاده کنیم؟

در ادامه این مطلب به جزئیات بیشتری در خصوص این تکنولوژی و پاسخ به سوالات فوق پرداخته شده است.

اسکنرهای شبکیه در مقابل اسکنرهای عنبیه

پیش از هر چیز ما به دانستن تفاوت های اسکنرهای شبکیه و عنبیه نیاز داریم. شاید کارکرد کلی این دو مشابه به نظر برسد، اما در واقع تفاوت های بسیاری در عملکرد آنها وجود دارد.

اسکنر شبکیه چگونه کار می کند؟
به طور کلی در اسکن شبکیه، یک نور اینفرارد به کره چشم ارسال می شود و میزان نور بازگشتی از شبکیه سنجیده و برای تطبیق مورد استفاده قرار می گیرد. شبکیه از لایه نازکی از سلول ها تشکلی شده که در آخرین بخش کره چشم قرار گرفته اند و شبکه پیچیده ای از مویرگ های خونی را تشکیل می دهند که به اندازه اثر انگشت مان منحصر به فرد است. از آنجا که این مویرگ ها میزان نور کمتری را نسبت به سایر بخش های شبکیه بازتاب می دهند، الگویی که توسط بازتابش نور اینفرارد به دست می آید نیز کاملا شاخص و منحصر به فرد است.

نقاط قوت و ضعف در اسکن شبکیه چه هستند؟
متاسفانه با اینکه شبکیه چشم ما در تمام طول عمرمان ثابت است، اما در بیماری هایی مانند دیابت، گلوکوما (آب سیاه) و سایر بیماری های تاثیرگذار بر چشم، نتیجه اسکن دچار تغییر خواهد شد. معنی این مساله این است که تصویر حاصل از اسکن شبکیه در این بیماران دچار تغییراتی خواهد شد که احراز هویت را با مشکل مواجه می کند.

همچنین اسکن شبکیه توسط هر ابزاری، نیاز به قرارگیری چشم در فاصله چند سانتی متری آن است تا نور اینفرارد بتواند به چشم وارد و اسکن انجام شود. این مساله در موارد استفاده معمول و متعدد چندان جذاب نیست.

به هر حال با وجود اینکه این راه اشکالات زیادی برای استفاده جهت باز کردن قفل تلفن هوشمند دارد، در پزشکی و اپلیکیشن های مرتبط که می توانند روی تلفن های همراه نصب شوند، موارد مصرف بسیاری دارد. برای مثال اسکن شبکیه در بیماری هایی مانند ایدز و مالاریا کاربرد دارد. با نصب یک اسکنر شبکیه روی تلفن هوشمند و اسکن هفتگی یا ماهانه شبکیه و ارائه نتیجه این اسکن ها به پزشک می توان برخی بیماری ها را نیز پیش از پیشرفت تشخیص داده و درمان کرد.

اسکنر عنبیه چگونه کار می کند؟
یک اسکنر عنبیه شباهت بیشتری به یک دوربین معمولی دارد و با ثبت یک تصویر یا ویدئو از عنبیه کار می کند. این اسکنر با محاسبات پیچیده قدرت تشخیص الگوهای منحصر به فرد در عنبیه شما را دارد و می تواند برای احراز هویت مورد استفاده قرار گیرد. عنبیه، بخش رنگی چشم شماست که بخش سیاه رنگی به نام مردمک را احاطه کرده. وقتی از رنگ چشمان شما صحبت می شود، در واقع صحبت از رنگ عنبیه شماست.

اگر با دقت در آینه به عنبیه خود خیره شوید، خواهید دید که از یک رنگ خاص تشکیل نشده و ترکیبی پیچیده از ساختار های کوچک و بزرگ سلولی در رنگ های مختلف آن را تشکیل داده که مجموعه ای کاملا منحصر به فرد و یکتا را ساخته اند.

اسکنر عنبیه، قدرت تشخیص الگوهای یکتای عنبیه شما را با عکسبرداری توسط نوری نزدیک به اینفرارد دارد که ساختار مشخصی از عنبیه چشم شما را ثبت می کند.

نقاط قوت و ضعف در اسکن عنبیه چه هستند؟
مهمترین قسمت در اسکن عنبیه از دو جنبه قابل ملاحظه است. اول اینکه بر خلاف شبکیه، امکان اسکن عنبیه از فاصله ای دورتر وجود دارد و حتی از فاصله چند متری نیز قابل انجام است. همچنین، در طول عمر و به واسطه بیماری ها در عنبیه تغییر فاحشی ایجاد نمی شود که احراز هویت را مشکل ساز کند. البته اگر مصدومیت چشم را در نظر نگیریم. عنبیه، عضوی حفاظت شده، غیرقابل تغییر و یکتا در بدن انسان است و می تواند یکی از بهترین گزینه ها برای احراز هویت به شمار رود.

اما ایراداتی نیز به اسکن عنبیه وارد است. به این خاطر که اسکن عنبیه با تصویربرداری از آن انجام می شود، امکان فریب دادن اسکنرها نیز وجود دارد. کافیست تصویری دقیق و با کیفیت از چشم جلوی لنز قرار داده شود. البته برخی اسکنر ها، پلک زدن فرد را نیز مد نظر قرار می دهند که علاوه بر تشخیص زنده بودن فرد جلوی باگ عکس با کیفیت را بگیرند. هر چند که این مساله می تواند تا حدودی مشکل را رفع کند، اما گاهی ممکن است احراز هویت را تا چند ثانیه به تاخیر اندازد.

در مجموع اسکنرهای عنبیه در مقایسه با اسکنرهای شبکیه امنیت کافی را دارند و امکان اضافه شدنشان به تلفن های هوشمند نیز آسان تر و در دسترس تر است.

آیا این روش به قدر کافی امن است؟

اکنون به مهمترین بخش می رسیم. بخشی که حریم شخصی و امنیت شما را در استفاده از این تکنولوژی ها تضمین می کند. اگر در آینده اسکنرهای عنبیه به تلفن های هوشمند ما اضافه شوند، قطعا مبحث امنیت و حریم شخصی در این ابزارها متفاوت خواهد شد؛ درست مانند اتفاقی که به هنگام ارائه اسکنر اثرانگشت در آیفون ۵اس توسط اپل اتفاق افتاد.

البته متعاقبا سوالات متعدد دیگری نیز به وجود می آیند. همانطور که کاربران زیادی نگران ذخیره اثر انگشتشان توسط اپل و استفاده بدون اجازه از این اطلاعات توسط این شرکت بودند، ممکن است مساله در مورد عنبیه نیز تکرار شود. در صورتی که اطلاعات حاصل از اسکن عنبیه در جایی ذخیره شده یا توسط فرد یا افرادی دزدیده شود می تواند عامل فاجعه ای امنیتی باشد.

در مقابل بسیاری از افراد نگران هستند که یک انگشت بریده شده می تواند برای باز کردن قفل آیفون استفاده شود. به نظر نمی رسد هیچکس علاقه داشته باشد چشمش را توسط دزدان و بخاطر باز شدن قفل گوشی اش از دست دهد. این مساله باعث شده شرکت ها توجه بیشتری را به تمرکز بر احزار هویت بیومتریک بر روی زنده بودن فرد و عضو مورد نظر معطوف کنند. اما از آنجا که هزینه ابزارهای تشخیص زنده بودن فرد، هزینه ابزارهای تشخیص هویت بیومتریک را افزایش می دهد به نظر نمی رسد سیستم های مربوطه به این زودی دارای قابلیت های مزبور شوند.

در کوتاه مدت اما رمزهای عبور می توانند بش از هر چیزی جلوی بروز مشکلات جانبی را بگیرند. البته مواردی همچون تشخیص رفتار کاربران نیز می توانند موثر باشند. در مورد آنها احتمالا پیش از این در دیجیاتو خوانده اید.

پیاده سازی در شرایط فعلی

در حال حاضر بسیاری از دولت ها و شرکت ها از تکنولوژی اسکن عنبیه در حوزه امنیت استفاده می کنند. ورود و خروج افراد به مکان های ممنوعه و صدها فرودگاه در سطح دنیا و همچنین بسیاری مکان های دیگر از این تکنولوژی بهره می برند. اما اسکنرهای استفاده شده در این مکان ها اغلب بزرگ و گرانقیمت هستند و به هیچ وجه مناسب تعبیه سازی در موبایل ها نیستند. در تصویر زیر یک نمونه از این اسکنرها که در سال ۲۰۰۵ در فرودگاه فرانکفورت مورد استفاده قرار می گرفت را مشاهده می کنید.

در سال ۲۰۰۲ زمانیکه مهاجران افغان در حال بازگشت از پاکستان به وطن شان بودند، اسکنرهای عنبیه برای پیشگیری از دریافت مجدد پول نقد توسط مهاجرین، مورد استفاده قرار گرفتند. نیروی دریایی آمریکا نیز در سال ۲۰۰۷ از اسکنرهای دستی برای شناسایی کارمندان ادارات بغداد استفاده کرد که در تصویر زیر آن را مشاهده می کنید.

به هر حال مشتری این اسکنرها در حال حاضر محدود هستند. البته EyeLock قصد دارد این وضعیت را تغییر دهد. اسکنر مخصوص آنها myris از طریق یواس‌بی به کامپیوتر متصل می شود و جایگزینی برای پسوردهای شما خواهد شد. البته این گزینه هنوز راه درازی تا قابل استفاده بودن در تلفن های هوشمند در پیش دارد، اما در حال حاضر به قدر کافی کاربردی است.

[videojs mp4="http://cdn.digiato.com/Myris-An-innovative-technology-which replaces-all-your-passwords.mp4"]

آیا واقعا امکان تعبیه این اسکنرها در تلفن هوشمند ممکن است؟

آنتونی آنتولینو از مدیران EyeLock در خصوص اسکنرهای عنبیه می گوید که این گزینه تا سال ۲۰۱۵ به کامپیوترهای شخصی و تلفن های هوشمند وارد می شود. او اضافه می کند که این تکنولوژی در حال حاضر هم به قدر کافی مورد استفاده دارد و رشد سرعت و سهولت استفاده از آن نیز می تواند به زودی آن را برای خیل بیشتری از مشتریان قابل عرضه کند.

اسکنرهای مدرن می توانند عملکردی سریع داشته باشند حتی در حین حرکت هم امکان اسکن چشمان آنها وجود دارد. اما بزرگترین مشکل پیش رو، همخوان کردن دوربینی با کیفیت به همراه اینفرارد روی تلفن هوشمند است. در حال حاضر اکثر دوربین های جلوی گوشی ها ۲ مگاپیکسلی و حتی ۱٫۲ مگاپیکسلی هستند که برای اسکن عنبیه کافی نیست.

به علاوه، شرکت های سازنده تلفن های همراه باید راهی برای مشکل تعبیه مناسب دوربین و اینفرارد پیدا کنند که بتواند کارایی کافی برای تشخیص هویت را داشته باشد و با منابع سخت افزاری یک تلفن هوشمند هم کار کند.

به هر حال چه این تکنولوژی به ابزارهایی مثل گلکسی نوت ۴ و آیفون ۶ بیاید و چه نیاید، تقریبا مطمئنیم که در ماه ها یا سال های آینده آن را در ابزارهای موبایل خواهیم دید.

•••

نظر شما چیست؟ آیا از اسکنرهای عنبیه یا حتی شبکیه استفاده کرده اید؟ به نظر شما این ابزارها می توانند جایگزین های خوبی برای احراز هویت سریع روی گجت های الکترونیکی ما باشند؟ آیا کارایی کافی را خواهند داشت؟ در این صورت فکر می کنید این گزینه ها چه زمانی در ابزارهای موبایل نمودار می شوند؟