حیوانات عجیب: پرنده ای که آشیانه اش می تواند یک درخت را ویران کند

کارگران ساختمانی از شریف ترین اقشار جامعه هستند. این گروه در دوران فعالیت خود خطرات متعددی را به جان می خرند؛ سقوط از بلندی و زخم برداشتن به خاطر برخورد با اشیاء سخت تنها بخشی از مشکلاتی به حساب می آیند که ممکن است در حین کار برای این افراد پدیدار شوند.

در طبیعت موجودات دیگری غیر از انسان هم هستند که سخت برای امرار معاش و داشتن یک سرپناه کار می کنند، اما سازه های هیچکدامشان دقت و ظرافت دست سازه های انسان را ندارد.

در میان موجودات روی زمین، پرنده ای وجود دارد که آثارش (علیرغم نداشتن انگشت) بیشترین قرابت را به سازه های بشری دارد.

در ادامه این مطلب با دیجیاتو همراه باشید.

این پرنده که در مناطق مختلف قاره آفریقا زندگی می کند به اندازه یک گنجشک است و در اجتماعاتی زندگی می کند که بعضا تعداد اعضایش به 500 عدد می رسد و به همراه یکدیگر بزرگ ترین آشیانه های روی زمین را می سازند که گاهی وزن آن به بیش از 907 کیلوگرم رسیده و ارتفاع و عرضشان نیز حتی از رقم های 4 و 2 متر فراتر می رود.

طبق گفته گوین لیتون زیست شناس دانشگاه میامی، آشیانه های ساخته شده توسط این پرنده ها به قدری بزرگ هستند که می توانند باعث افتادن درختانی شوند که روی آنها بنا شده اند و استحکامشانم هم آنچنان بالاست که امکان دارد حتی تا یک قرن هم دوام بیاورند.

این آشیانه ها در برخی موارد تا 100حجره را در خود جای می دهند و به همین دلیل احتمالا بزرگ ترین جوامع حیوانی (البته به غیر از انسان و آسمان خراش هایش) هستند که پیرامون یک سازه شکل گرفته اند.

این پرنده که عموما در دشت های نیمه خشک نامیمبا و جنوب آفریقا لانه دارد برای ساخت آشیانه اش از مواد مختلفی استفاده کرده و شاخه ها را دانه به دانه به یکدیگر می بافد و به همین دلیل به آن بافنده اجتماعی هم گفته می شود.

پس از اتمام فرایند ساخت آشیانه، نوبت به نازک کاری می رسد و فضای داخلی حجره ها از علف ها و پرهای کمیاب و زیبا پر می شود.

این پرندگان مجموعا سه یا چهار بار داخل حجره ها را اصطلاحا نازک کاری می کنند و در نهایت اثری فوق العاده را می آفرینند. شبهای زمستان در این مناطق بسیار سرد است و حتی در سردترین بخش ها، دما تا 20 درجه فارنهایت هم پایین می آید.

لیتون در زمین های خودش کار جالبی را انجام داده و در برخی از حجره های این پرنده ها دستگاه هایی را برای ثبت دمای داخلی آنها قرار داده است و می گوید در شب هایی که دما حدودا 30 یا 35 درجه فارنهایت است، دمای درونی حجره هایی که سه یا چهار پرنده در داخلشان باشد به 70 الی 75 درجه فارنهایت می رسد و به همین دلیل ساختن چنین آشیانه ای هایی کاملا برای این پرنده ها سودمند است.

در تابستان هم که هوای این مناطق بیش از اندازه گرم می شود، دمای داخلی آشیانه ها هم در طول روز و هم در شب در حد متعادلی قرار دارد. در فصول گرم، سطح رویی لانه بیش از اندازه داغ می شود اما حجره های داخلی آن در سایه قرار دارند.

این آشیانه ها در واقع مانند استخر شنا عمل می کنند؛ همانطور که می دانید آب درون استخر گرمای بعد از ظهر را می گیرد و آن را به شب انتقال می دهد و در عوض خنکی شب و صبح را به اواسط روز منتقل می کند.

اما شگفتی های این لانه به اینجا ختم نمی شود، آنطور که لیتون می گوید ورودی های حجره ها در قسمت های تحتانی لانه قرار گرفته اند و به همین دلیل پرنده ها از خطر شاهین هایی که در بالای لانه به پروار در می آیند در امان خواهند ماند. مزیت دیگر این مسأله آن است که از جمع شدن آب در داخل لانه جلوگیری به عمل می آید.

جالب است بدانید که حجره های داخل لانه به یکدیگر راه ندارند و برای هر کدامشان تنها یک ورودی در نظر گرفته شده است.

لیتون معتقد است که این پرنده ها در ابتدا به صورت جداگانه اقدام به ساختن لانه می کرده اند و بعدها تصمیم گرفته اند که اجتماعات بزرگ تری را بسازند.

از منظر تکامل، زندگی کردن در چنین اجتماعاتی، به یک موجود زنده امکان می دهد که در زمان حمله حیوانات درنده راحت تر از چنگ آنها فرار کند. او می گوید: «برای آنکه از دست یک خرس فرار کنید نیازی نیست که سریع تر از آن بدوید و تنها کافی است که سرعت عمل بیشتری از فرد کناری خود داشته باشید.»

آشیانه این پرنده ها به قدری زیباست که حتی حیوانات دیگر هم دوست دارند در آنها زندگی کنند. گفته می شود که کرکس ها معمولا روی سقف این آشیانه ها می نشینند و فنچ های سر سرخ نیز در داخل حجره های آن جوجه هایشان را بزرگ می کنند.

در میان پرندگان شکاری، شاهین ها بزرگ ترین خطر برای این پرنده ها محسوب می گردند و لیتون بارها شاهد خورده شدن بافنده های اجتماعی توسط شاهین ها بوده است.

او می گوید: «بسیار ناامید کننده است که شاهد تلاش بی وقفه این پرندگان باشیم و ناگهان یک شاهین به آشیانه شان حمله کند و همه آنها را ببلعد.»

اما با در نظر داشتن این نکته که به ندرت شاهین ها موفق به گرفتن پرنده های مذکور می شوند، باز هم اگر قرار باشد که حجره این پرنده ها به لانه مار و پرندگان دیگر بدل شود، شاید بد نباشد، گاهی بازهای شکاری را دور و بر خود ببینند.

بنابراین می توان اینگونه نتیجه گرفت که شاهین ها به نوعی مانند یک دربان عمل می کنند که ممکن است گاهی خون سردی خود را از دست داده و ساکنین آشیانه ای که از آن حفاظت می کنند را به کام مرگ بکشانند.

البته باید بگوییم چنانچه مار یا شاهینی قصد نزدیک شدن به لانه این پرنده ها را داشته باشد، آنها نیز آرام نمی نشینند و در فضای پیرامونی لانه به پرواز درآمده و به هم خانه هایشان پیام خطر می دهند.

گاهی اوقات هم بافنده های اجتماعی قربانی سازه های خود می شوند؛ بدین معنا که در فصول بارندگی برخی از لانه ها مملو از آب شده و به خاطر سنگینی بیش از حد سقوط می کند، با این همه، همانطور که گفته شد، این لانه ها تا چند دهه دوام می آورند.

لیتون در صحبت هایش به درختی اشاره می کند که میزبان یکی از همین آشیانه ها بود و به خاطر سنگینی زیاد سقوط کرد. او ادامه می دهد که در نتیجه این اتفاق، بخشی از لانه از بین رفت اما همچنان تعدادی از حجره ها محل سکونت پرندگان است.

اما همین مسأله، بافنده های اجتماعی را بر آن داشته تا به جای درخت به برج های تلفن پناه بیاورند و به عنوان درخت مصنوعی خانه خود را روی آن بنا کنند؛ حالا در آفریقا می توان مناطقی را یافت که در آن، تا چشم کار می کند برج های مخابراتی و تلفن، به آشیانه بافنده های اجتماعی بدل شده است.