شکست انسان در برابر برنامه هوش مصنوعی پژوهشگران چینی در تست IQ

یک برنامه جدید هوش مصنوعی که توسط محققان چینی طراحی گردیده، چندی پیش موفق شد انسان را در یک تست شفاهی IQ یا همان بهره هوشی شکست دهد و با این کار، علم را یک گام دیگر به تحقق کارکتر افسانه ای HAL 9000 در سریال ادیسه فضایی نزدیک تر نمود.

همانطور که احتمالا می دانید، کامپیوترها عملکرد خوبی را در بخش شفاهی تست های هوش از خود نشان نمی دهند چراکه کلمات معانی مختلفی دارند و ارتباطات پیچیده ای میان آنها برقرار است.

اما در یک مطالعه جدید، برنامه طراحی شده توسط پژوهشگران چینی توانست بهتر از رقیب انسانی خود که این تست را پشت سر گذاشته بود ظاهر شود.

در ادامه این مطلب با دیجیاتو همراه باشید.

پژوهشگران مشارکت کننده در این پروژه اعلام داشته اند که براساس یافته هایشان، ماشین ها یک گام دیگر به هوش و نبوغ انسانی نزدیک تر شده اند.

تنها بهره هوشی اهمیت ندارد

اما نباید از نتایج این تحقیق هم بیش از اندازه شگفت زده شد چراکه بهره هوشی همه چیز نیست و نمی توان برخورداری از آن را به معنای بهره مندی از نبوغ کامل انسانی دانست.

در واقع این تست تنها یکی از انواع نبوغ انسانی را اندازه گرفته و به دیگر جوانب آن شامل خلاقیت یا هوش حسی توجهی نداشته است. نکته دیگر اینکه، چون می توان با استفاده از برخی ترفندهای خاص، برخی از پرسش های آزمون را هک کرد، جمعی از دانشمندان هوش مصنوعی مدعی شده اند که IQ نمی تواند بهترین راه اندازه گیری نبوغ ماشینی باشد.

لازم به ذکر است که تست های بهره هوشی یا همان IQ نخستین بار توسط یک روانشناس آلمانی به نام ویلیام استرن در اوایل دهه 1900 میلادی ابداع شدند و معمولا در برگیرنده مجموعه استانداردی از پرسش ها هستند که برای اندازه گیری نبوغ انسانی در حوزه هایی نظیر منطق، ریاضیات و درک شفاهی مورد استفاده قرار می گیرند.

پرسش های شفاهی معمولا درک یک فرد از واژگانی با معانی، مترادف ها، متضادها و کلمات مشابه متعدد را اندازه می گیرند. در حال حاضر تنها تعداد اندکی برنامه کامپیوتری با قابلیت حل کردن تست های IQ وجود دارند و این دستاورد قابل توجه می تواند تاثیری بسیار مهم بر آنها داشته باشد.

Bin Gao یکی از پژوهشگران علوم کامپیوتر در موسسه تحقیقاتی مایکروسافت واقع در پکن به همراه همکارانش این برنامه هوش مصنوعی جدید را طراحی کرده تا به طور مشخص مشکل پاسخگویی به پرسش های شفاهی توسط ماشین ها را برطرف نماید.

آنها در مرحله نخست، برنامه ای نوشتند تا مشخص نمایند که کدام نوع سوالات در این تست ها پرسیده می شوند. در مرحله بعد، این پژوهشگران روشی تازه برای ابراز معانی مختلف از کلمات و نحوه ارتباطشان به یکدیگر پیدا کردند.

آنها از رویکردی به نام Deep Learning یا یادگیری عمیق بهره گرفتند که در واقع تعابیر انتزاعی متعددی را از مفاهیم اقتباس شده از داده های خام می سازد. (برای نمونه گوگل از این تکنیک در سرویس های سرچ و ترجمه خود بهره می برد) و در نهایت روشی را برای حل مسائل تست ابداع کردند.

این پژوهشگران تعدادی پرسش مرتبط با تست IQ را در اختیار برنامه کامپیوتری خود و همچنین گروهی 200 نفری از افراد با سطوح مختلف تحصیلات قرار دادند.

نتایج به دست آمده، فوق العاده اند

نتایج به دست آمده از این برنامه هوش مصنوعی فوق العاده بودند. علیرغم آنکه این برنامه امتیاز بیشتری را در قیاس با متوسط افراد شرکت کننده در تست به خود اختصاص داد، نتوانست عملکرد بهتری را نسبت به برخی شرکت کنندگان دیگر (که در رده سنی سی سال یا بالاتر قرار داشته یا دارای مدرک دکتری و کارشناسی ارشد بودند) از خود به نمایش بگذارد.

نتایج به دست آمده از این پژوهش همچنین مورد تقدیر و ستایش دانشمندان دیگری قرار گرفت که در این پروژه مشارکت نداشتند، اما آنها یادآور شدند که این دستاوردها صرفا گام های اولیه برای رسیدن به هدف نهایی محسوب می شوند.

رابرت اسلون یکی از پژوهشگران علم کامپیوتر در دانشگاه النویس شیکاگو در این رابطه گفت، عملکرد برنامه هوش مصنوعی محققان چینی گامی کوچک به سمت جلو بود اما وی در عین حال یادآور شد که این قبیل پرسش های چند گزینه ای تنها یکی از انواع تست های IQ هستند و شاید قابل مقایسه با تست های تشریحی که توسط روانشناسان آموزش دیده از دانش آموزان گرفته می شوند، نباشند.

اسلون در مصاحبه اش با Business Insider گفت: پرسش های تشریحی و درک اجتماعی از جمله بخش هایی هستند که تا بحال کمترین میزان پیشرفت در آنها مشاهده گردیده. برای نمونه، اگر از یک کودک سوال کنید زمانی که فردی را در خیابان دید که روی زمین افتاده چه کاری باید انجام دهد، از او انتظار دارید که با مرکز فورت های پزشکی تماس بگیرد اما در حال حاضر، هیچ راهی وجود ندارد که یک کامپیوتر را برنامه ریزی کنید تا چنین کاری را انجام دهد.

در سال 2013 میلادی، اسلون و همکارانش نوعی هوش مصنوعی را طراحی کردند که امتیازی مشابه یک کودک چهار ساله را در یک تست IQ دریافت نمود اما عملکرد برنامه کاملا با آن کودک فرق داشت.

اسلون می گوید، اگر این تفاوت در عملکرد در یک کودک بروز می کرد، بسیاری مدعی می شدند که کودک مشکلی دارد و طبیعی نیست.

حنانه حاجی شیرازی مهندس الکترونیک و علوم کامپیوتر دانشگاه واشنگتن در سیاتل که برنامه های کامپیوتری با قابلیت حل کردن مساله طراحی می کند نیز این نتایج را جالب ارزیابی کرد.

او در این رابطه گفت: «پژوهشگران چینی به نتایج جالبی در مقایسه با عملکرد انسان برای پاسخگویی به پرسش های شفاهی دست یافتند.» وی اضافه کرد: ما همچنان تا دستیابی به سیستمی که خرد انسانی داشته باشد فاصله زیادی داریم.

در پایان می توان اینطور نتیجه گرفت که شاید آنطور که استیون هاوکینگ و دیگرانی چون ایلان ماسک گفته بودند، هوش مصنوعی قرار نیست بر دنیا چیره شود. با این همه، روشن است که عاقبت کامپیوترهایی با عملکرد مطلوب در حوزه مقایسه ساخته خواهند شد.